Phát huy vai trò của khoa học công nghệ trong phát triển nông nghiệp tại địa phương

Trong những năm qua, khoa học và công nghệ (KH&CN) đã từng bước khẳng định vai trò là động lực quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật được nghiên cứu, ứng dụng không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn góp phần hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị nông sản. Tại Cao Bằng, việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp, từng bước đưa tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào cuộc sống, tạo động lực phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững trên địa bàn tỉnh.

Mô hình nuôi thương phẩm cá Chiên trong lồng tại xã Lảo Lâm

Là tỉnh miền núi với nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên, Cao Bằng sở hữu nhiều nông sản đặc hữu có giá trị kinh tế cao như hạt dẻ Trùng Khánh, lê Đông Khê, Hà thủ ô đỏ, lúa nếp Hương, lợn Đen Lục Khu, gà Đen… Tuy nhiên, những năm qua, việc sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu theo quy mô nhỏ, năng suất chưa cao, việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Xuất phát từ thực tiễn đó, những năm qua, Sở KH&CN chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường tham mưu UBND tỉnh đặt hàng triển khai thực hiện một số nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tập trung nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật hướng đến khai thác tiềm năng, lợi thế của từng vùng.

Các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được triển khai trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó nông nghiệp là lĩnh vực chiếu tỷ trọng lớn và đạt nhiều kết quả nổi bật. Đã phục tráng, bản tồn, phát triển các loại cây trồng, vật nuôi của tỉnh. Tập trung nghiên cứu, bình tuyển cây trội, hoàn thiện quy trình nhân giống, trồng thâm canh, hình thành các vườn giống gốc các loại cây ăn quả, cây công nghiệp, lâm nghiệp đặc sản có thế mạnh của địa phương.... những mô hình thử nghiệm cũng đã nghiên cứu thành công từ đó đánh giá được định mức kinh tế kỹ thuật trong sản xuất và nuôi trồng; quy trình sản xuất. Từ đó phát triển diện tích và nâng cao sản lượng và nâng cao giá trị sản xuất sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế cao.

Thông qua các nhiệm vụ khoa học công nghệ, nhiều giống cây trồng đã được nghiên cứu phục tráng, bảo tồn và phát triển. Đồng thời, các giống mới có năng suất chất lượng cao phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng cũng được nghiên cứu, đưa vào sản xuất. Nhiều quy trình kỹ thuật tiên tiến từ khâu nhân giống, chăm sóc đến bảo quản sau thu hoạch đã được ứng dụng hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và gia tăng thu nhập cho người dân. Các sản phẩm đặc sản, đặc hữu của địa phương như: lê Bảo Lạc, lê Nguyên Bình, các giống mận đặc sản của tỉnh, chè, dẻ Trùng Khánh, lúa nếp Hương Bảo Lạc, lúa Pì Pất, lúa Đoàn Kết, lợn Đen Lục Khu, gà đen,... đang từng bước khẳng định giá trị trên thị trường. Nhiều mô hình trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ được người dân tiếp tục duy trì và nhân rộng, một số diện tích đã cho thu hoạch, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho các hộ tham gia, như: mô hình phát triển mận Máu và Lê Xanh Bảo Lạc, mô hình lợn Lang Đồng Khê, chè Thị Ngân…

Đối với lúa Nếp Hương tiếp tục được mở rộng diện tích trồng ở các xã và được doanh nghiệp liên kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Người dân có đầu ra ổn định, yên tâm sản xuất tạo thu nhập ổn định cho người dân tại một số xã như Xuân Trường, Khánh Xuân. Bên cạnh đó, nhiệm vụ sản xuất lúa Đoàn Kết giống nguyên chủng từ hạt giống lúa siêu nguyên chủng tại tỉnh và xây dựng mô hình thâm canh lúa đoàn kết theo tiêu chuẩn VietGAP, đang được triển khai tại các địa phương trong tỉnh, góp phần nâng cao chất lượng giống và hiệu quả sản xuất.

Đối với cây chè Đoỏng Pán, nhiệm vụ đã tuyển chọn được 150 cây chè ưu tú phục vụ công tác bảo tồn và nhân giống; xây dựng thành công  mô hình vườn ươm với quy mô 100.000 bầu giống. Mô hình thâm canh chè Đoỏng Pán theo hướng hữu cơ với diện tích 10 ha tại xã Độc Lập, nhờ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật năng suất tăng 150% so với diện tích chè sản xuất thông thường. Sau khi nghiệm thu, các mô hình tiếp tục được người dân địa phương duy trì và nhân rộng.  Đặc biệt các sản phẩm chè chất lượng cao được chế biến từ vùng nguyên liệu này hiện có giá bán từ  600.000 đồng đến 2 triệu đồng/1 kg, góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người sản xuất.

Trong lĩnh vực chăn nuôi,  nhiệm vụ bảo tồn và phát triển nguồn gen lợn Đen Lục Khu tiếp tục được duy trì  hiệu quả. Sau khi nghiệm thu, mô hình chăn nuôi lợn nái sinh sản và lợn thương phẩm vẫn được người dân địa phương phát triển ổn định. Đặc biệt, việc nghiên cứu lai tạo nhằm nâng cao tỷ lệ nạc đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời xã hiện này cũng phối hợp với các sở, ngành để phát triển thịt lợn đen của xã thành chỉ dẫn địa lý sản phẩm để phát triển vùng hàng hóa tới này thì sẽ phục vụ cũng như là cung cấp ra thị trường trong và ngoài tỉnh.

Bên cạnh đó, nhiều nhiệm vụ nghiên cứu nuôi thử nghiệm các giống vật nuôi mới có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện phát triển của tỉnh cũng được triển khai. Tiêu biểu là nhiệm vụ “Cải tạo và phát triển đàn bò địa phương bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh” và nhiệm vụ “Nghiên cứu bảo tồn và phát triển nguồn gen gà xương đen, thịt đen (giống gà Mông)”. Kết quả bước đầu cho thấy đàn giống hạt nhân sinh trưởng tốt, tỷ lệ sống cao, khả năng sinh sản ổn định và chất lượng thịt vượt trội, mở ra triển vọng phát triển thành sản phẩm chăn nuôi đặc sản của địa phương.  

Ngoài cây trồng, vật nuôi, các nhiệm vụ khoa học công nghệ trong lĩnh vực thủy sản cũng đang được triển khai hiệu quả. Mô hình nuôi thương phẩm cá Chiên trong lồng cho thấy đàn cá sinh trưởng phát triển tốt, tỷ lệ sống đạt yêu cầu, hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Để phát huy hiệu quả đạt được, thời gian tới, ngành KH&CN xác định việc đề xuất và triển khai các nhiệm vụ chuyên môn phải bám sát mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh như: Tập trung đẩy mạnh nghiên cứu, tăng cường ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, góp phần định hình nền nông nghiệp hiện đại, đẩy mạnh việc kết nối cung cầu về công nghệ cho các Doanh nghiệp và Hợp tác xã cũng như người dân địa phương nhằm phục vụ các hoạt động sản xuất kinh doanh; chủ động kết nối với các đơn vị chuyên ngành như: Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam, Viện Đổi mới sáng tạo của Bộ KH&CN và các đơn vị viện trường chuyên ngành có khả năng cung ứng dịch vụ công nghệ nhằm giúp cho doanh nghiệp các xã, người dân có thể tiếp cận nhanh với công nghệ giúp cho việc tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh; kết nối với các đơn vị sở ngành liên quan để hỗ trợ mọi cơ chế cho người dân cùng với đó vận dụng các Nghị Quyết của HĐND để hỗ trợ cho các DN, HTX cũng như người dân có nhu cầu về công nghệ tìm kiếm những công nghệ phù hợp trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa nâng cao giá trị kinh tế của địa phương hiệu quả và bền vững./. 

 Nông Thành Thân - Phó Giám đốc Sở KH&CN